dr Wiktor Czernianin

Portret użytkownika w.czernianin
wiktor.czernianin@uwr.edu.pl

tel. 71 367 20 01 wew. 134

Pokój: 41
Biblioteka

Kierownik - Biblioteka
Kierownik - Studia Podyplomowe Biblioterapii



Godziny konsultacji

Poniedziałek 12.00 - 13.00, pok. 41.
Piątek 15.00 - 16.00 pok.41. 


Publikacje

publikacje pracownika w rejestrze Biblioteki Uniwersyteckiej



Prowadzone zajęcia

- Prowadzenie zajęć z przedmiotu "Teoretyczne podstawy biblioterapii".
- Seminarium z biblioterapii i psychologii literatury (na Studiach Podyplomowych Biblioterapii).
- Zajęcia z "Przysposobienia bibliotecznego".
 

SEMINARIUM DYPLOMOWE

BIBLIOTERAPIA I PSYCHOLOGIA LITERATURY

Seminarium koncentruje się na problematyce zastosowania literatury pięknej jako środka oddziaływania terapeutycznego. Podstawą teoretyczną projektowanych badań są koncepcje: m.in. dynamiki doświadczeń estetycznych Caroline Shrodes w procesie biblioterapeutycznym oraz kulturowych uwarunkowań biblioterapii Wity Szulc, a także koncepcje psychologii literatury z wykorzystaniem teorii psychoanalitycznych dotyczących pisarza i twórczości literackiej w ujęciu Zygmunta Freuda również Carla G. Junga. Główne zagadnienia psychologii literatury to: (1) psychologiczne studium pisarza, (2) badanie procesu twórczego, (3) analiza teorii psychologicznych, które spotykamy w utworach literackich, (4) problematyka oddziaływania literatury na czytelników. Natomiast w biblioterapii główne zagadnienia to: 1) podstawy biblioterapii (cele, zadania, rodzaje, zastosowanie), 2) książki w procesie biblioterapii (wybrane problemy recepcji dzieła literackiego, przeżycie estetyczne jako kluczowe pojęcie biblioterapii), 3) kryteria doboru literatury i innych materiałów czytelniczych dla potrzeb terapeutycznych, 4) użytkownicy biblioterapii, 5) tożsamość zawodowa i osobowościowa biblioterapeuty.
Możliwe są realizacje innych tematów z biblioterapii i psychologii literatury oraz dyscyplin pokrewnych.

Seminarium dyplomowe na Studiach Podyplomowych Biblioterapii w roku akademickim 2010/2011 edycja I, tematy prac napisanych pod moim kierunkiem:

 


1. Bałycz Dagmara, Biblioterapia i jej zastosowanie w pracy z czytelnikami o specjalnych potrzebach na przykładzie Działu Integracyjno-Biblioterapeutycznego Biblioteki Śląskiej w Katowicach
2. Chełmecka Jolanta, Literatura piękna dla dzieci polecana przez Fundację "ABCXXI - Cała Polska czyta dzieciom" jako środek oddziaływania terapeutycznego. Bibliografia adnotowana ze wstępem
3. Dobrowolska Agata, Działalność biblioterapeutyczna w gimnazjum w pracy z grupami uczniów o szczególnych potrzebach edukacyjnych. Podstawy teoretyczne i propozycja programu (w oparciu o funkcjonowanie i potrzeby Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 we Wrocławiu)

4. Golsztajn Janina, Działalność terapeutyczna bibliotekarza szkolnego w szkole podstawowej
5. Jasnoch Barbara, Wsparcie biblioterapeutyczne uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych w szkole ponadgimnazjalnej - propozycje działań. ( na przykładzie mojej szkoły - Zespół Szkół Morskich w Kołobrzegu)

6. Jędrasiak Agata, Wartość terapeutyczna wybranych dzieł literackich Milana Kundery
7. Kamiekiewicz Elżbieta, Teksty umożliwiające podróżowanie z dzieckiem do „Krainy Fantazji”
8. Karpiak Wioletta, Bibliografia analityczna do zajęć biblioterapeutycznych z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym
9. Kasprzyk Dorota, Terapeutyczne funkcje dziecięcej filmoteki wykorzystywanej podczas spotkań z młodym czytelnikiem w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bolesławcu
10. Lebica Hanna, ,, O mnie, o tobie, o nas" - zajęcia z elementami biblioterapii w oparciu o powieść Marty Fox pt. ,, Niebo z widokiem na niebo", realizowane w Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana Pawła II w Odolanowie
11. Lechka-Mioduszewska Adriana, Rola bajki terapeutycznej w procesie oswajania dziecka z pojęciem straty
12. Łuczak Karolina, Zastosowanie biblioterapii w profilaktyce I stopnia anoreksji na przykładzie scenariusza zajęć dla dziewcząt w wieku gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym

13. Łuksza Monika, Zastosowanie biblioterapii w klasach I-III w Szkole Podstawowej nr 4 w Bolesławcu latach 2008-2010
14. Misielak Joanna, Elementy biblioterapii w wybranych filiach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Katowicach
15. Olszanowska Katarzyna, Zrozumiałem moje emocje. Zajęcia biblioterapeutyczne w świetlicy terapeutycznej - pierwszy etap edukacyjny
16. Pawliniak Joanna, Możliwości wykorzystania zasobów bibliotek cyfrowych
w procesie biblioterapii

17. Romulska Joanna, Próba wyboru książek, pozostawiających ślad w naszym życiu. Analiza preferencji czytelniczych słuchaczy Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych
18. Solińska Beata, Czarodziejskie spotkania z książką " - zajęcia czytelnicze z elementami biblioterapii dla uczniów klas III-V szkoły podstawowej uczęszczających do świetlicy terapeutycznej. Moduły zajęć, przykładowe scenariusze
19. Stańczak Renata, Drama jako metoda aktywizująca
i terapeutyczna w pracy z dziećmi w wieku szkolnym - przegląd wybranych artykułów z "Życia Szkoły" za lata 1989-2010
20. Szczęśniak Dorota, Scenariusze zajęć biblioterapeutycznych zamieszczone w "Biblioterapeucie"- adnotowana bibliografia za lata 1998-2010
21. Trojan Bolesław, Legenda o Duchu Gór Karkonoszy. Znaczenie podania dla procesu budzenia konsolidacji poczucia tożsamości regionalne mieszkańców Dolnego Śląska. Elementy terapeutyczne w wybranych przekazach o Liczyrzepie-Ruebezahl,,u
22. Wójcik Małgorzata, Zastosowanie elementów biblioterapii w praktyce nauczania w szkole podstawowej
23. Zielińska-Rybak Anna, Bajkoterapia, czyli próba rozwiązania dużych problemów małych dzieci

Seminarium dyplomowe na Studiach Podyplomowych Biblioterapii w roku akademickim 2011/2012 edycja II, tematy prac napisanych pod moim kierunkiem:

  1. Borkowska Joanna, Potrzeba biblioterapii wśród uczniów dyslektycznych na przykładzie Terapeutycznej Szkoły Podstawowej nr 119 we Wrocławiu,
  2. Budzińska Anna, Arteterapia ze szczególnym uwzględnieniem biblioterapii na łamach wybranych czasopism dla bibliotekarzy w latach 2009-2011 – próba bibliografii adnotowanej.
  3. Cieśla Marta, Biblioterapia jako forma pomocy dla osób z syndromem DDA. Przegląd materiałów czytelniczych
  4. Czesiul-Przybył Iwona, Bajkoterpia
  5. Kondracka Marta, Pismo Święte jak utwór terapeutyczny?
  6. Krowicka Agnieszka,Moc terapeutyczno - wychowawcza płynąca z baśni.
  7. Kubala Anna, Działalność Klubu Poetyckiego "WIR", jako forma terapii przez sztukę
  8. Łagan Natalia, Wykorzystanie biblioterapii w pracy z dziećmi w kryzysie rozwodowym i po rozwodzie rodziców w Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w Wałbrzychu
  9. Łukaszewska Marta, Katharsis – istota i funkcje widziane z wielu perspektyw
  10. Magdalena Bąk, Obowiązek, czy przyjemność? Lekarstwo, czy wirus? – czyli o lekturze w młodszym wieku szkolnym
  11. Marek Magdalena, Cykl zajęć biblioterapeutycznych w III klasie podstawówki.
  12. Piątek Barbara, Zastosowanie biblioterapii jako środka oddziaływania na kształtowanie modelu osobowości marynarza-ucznia Zespołu Szkół Morskich w Kołobrzegu.
  13. Prokopowicz Magdalena, Biblioterapia dla osób współuzależnionych.
  14. Rusa Lidia, Muzykoterapia.Wspieranie rozwoju małych dzieci poprzez muzykę oraz muzykoterapię
  15. Sabiłło Grażyna Anna, Zielone banany są smaczne – twórcze warsztaty z elementami biblioterapii dla gimnazjalistów.
  16. Stanek Wanda, Program zajęć z biblioterapii dla dzieci z ryzyka dysleksji.
  17. Strąk Elżbieta, Psychoterapia poprzez książkę - powieściopisarstwo Irvina Yaloma.
  18. Sztyma Joanna, Bajkoterapia jako interesująca metoda wspomagająca  walkę z lękami wieku dziecięcego.
  19. Wawrzyniak Wioleta, Zajęcia czytelnicze z elementami biblioterapii dla dzieci uczniów szkoły podstawowej i gimnazjalnej prowadzone w Gminnej Bibliotece Publicznej w  Łagiewnikach.
  20. Włoch Hanna, Książka w życiu seniora. Analiza wypowiedzi mieszkańców Domu Pomocy Społecznej
  21. Woszczyńska Halina, Filmoterapia i fotografia.
  22. Wyłub Dagmara, „Marzycielska Poczta – Tydzień Pisania Listów” – scenariusz zajęć w bibliotece z elementami biblioterapii.
     

 


Informacje biograficzne

Filolog i bibliolog oraz biblioterapeuta, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego - studia magisterskie (1979) i Uniwersytetu Jagiellońskiego - studia doktoranckie (1983), doktorat (1998), nauczyciel akademicki od 2000 r. (kustosz dyplomowany). Zatrudniony w Uniwersytecie Wrocławskim od 1980 r., w Instytucie Psychologii od 1993 r. Organizator i kierownik Studiów Podyplomowych Biblioterapii od 2010 r. Założyciel i redaktor naczelny rocznika naukowego "Przegląd Biblioterapeutyczny" od 2011 r., współredaktor naukowy Serii: Monografie "Przeglądu Biblioterapeutycznego" od 2012 r.

 

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

Srebrny Krzyż Zasługi, nadany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej (2004).

Nagroda Marszałka województwa dolnośląskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury oraz za całokształt działalności na rzecz rozwoju bibliotekarstwa i biblioterapii (2016)

Nagroda Prezydenta Miasta Wrocławia,  za zaangażowanie i wsparcie w tworzeniu nowoczesnej biblioteki, realizację jej celów oraz pomnażanie zasobów, za aktywność społeczną, naukową, dydaktyczną, wychowawczą i popularyzatorską (2012). 

Nagrody J.M. Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego.

Nagrody Dyrektora Instytutu Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Odznaka Honorowa Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego, w dowód uznania zasług w realizacji celów PTB (2012).


Badania naukowe

Biblioterapia, związki psychologii z literaturoznawstwem, psychologia literatury, literatura okresu Młodej Polski.

 

Moje badania naukowe mają charakter literaturoznawczy i układają się w wyraźne dwa kręgi tematyczne. Pierwszy z nich, najogólniej rzecz ujmując, tworzą zagadnienia związane z literaturą polską XIX wieku, szczególnie okresem Młodej Polski, zwłaszcza z twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Drugi obszar zainteresowań stanowi biblioterapia, której interdyscyplinarność buduje także literaturoznawstwo. Mój udział w badaniach biblioterapeutycznych obejmuje przede wszystkim problematykę teoretyczną. Mechanizmy terapeutycznego oddziaływania szeroko pojmowanej sztuki słowa uwypukliłem w licznych artykułach, a także w monografii, pt.: Teoretyczne podstawy biblioterapii, Wrocław 2008. Przygotowana jest do druku (wspólnie z Haliną Czernianin) kolejna, pt.: Literatura i terapia, która ukaże się w 2012 roku.
Moje książki i artykuły były wielokrotnie cytowane, co dowodzi wartości naukowej wyników moich badań. Jestem autorem lub współautorem siedmiu monografii oraz redaktorem naczelnym rocznika naukowego, tj. autorem czterech monografii (Młodopolski erotyk hedonistyczny. Problemy poetyki, Wrocław 2000; Twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera w krytyce młodopolskiej, Wrocław 2004; W kręgu Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Studia i szkice, Wrocław 2009; Teoretyczne podstawy biblioterapii, Wrocław 2008), redaktorem jednej monografii edytorskiej (Materiały źródłowe do recepcji twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera w epoce Młodej Polski. Recenzje z lat 1890-1918, Wrocław 2006), współautorem jednej monografii (wspólnie z Haliną Czernianin, pt.: Wokół „Tygodnika Wileńskiego” 1815-1822. Studia i szkice, Wrocław 2011: „Tygodnik Wileński” – miejsce debiutu Adama Mickiewicza − wielokrotnie jest przywoływany w różnych kontekstach: historycznym, literackim, bibliologicznym. Dotąd jednak, przez nieomal 200 lat od założenia czasopisma, nie ukazało się pełne jego opracowanie. Dotychczasowe ważne publikacje, na ogół przedwojenne − dają niepełny, wycinkowy obraz czasopisma. Studia i szkice składające się na ten tom, mają częściowo lukę tę wypełnić; oraz współredaktorem jednej monografii edytorskiej (wspólnie ze Zbigniewem Andresem, pt.: Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wybrane recenzje i artykuły oraz poezje z lat 1897-1995, Wrocław 2006: jest to zestawienie literatury recepcyjnej mające charakter bibliografii podmiotowej i przedmiotowej, dotyczące twórczości zapomnianego poety młodopolskiego Bogusława Butrymowicza - znakomitego tłumacza tekstów antycznych, m.in. Arystofanesa. Jestem także autorem rozdziałów w różnych publikacjach książkowych oraz artykułów problemowych drukowanych w recenzowanych czasopismach, ujętych w bazie Bibliografia publikacji pracowników i doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego, oraz redaktorem naczelnym rocznika naukowego pt.: „Przegląd Biblioterapeutyczny”, wydawanego przez Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Pierwszą moją monografią poświęconą Kazimierzowi Przerwie-Tetmajerowi była rozprawa o młodopolskiej recepcji jego twórczości, pt.: Twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera w krytyce młodopolskiej, Wrocław 2004. Poprzedziłem ją – tytułem rekonesansu badawczego – dwoma szkicami: Sposób wartościowania „Poezji. Serii II” Kazimierza Przerwy-Tetmajera przez niektórych krytyków młodopolskich („Prace Literackie” 2003) oraz Popularność Kazimierza Przerwy-Tetmajera w epoce Młodej Polski („Literatura i Kultura Popularna” 2003). Zafascynowała mnie tematyka recepcyjna, a zwłaszcza fakt ścisłych związków i zależności literatury i krytyki oraz ich doniosłości dla artystycznej pozycji twórcy w epoce. Podstawowym tematem badań była tu recepcja całej twórczości Tetmajera, a obszarem odniesienia – krytyka młodopolska. Istota problemu badawczego – na który odpowiada prezentowana rozprawa – tkwi właśnie w tym, aby tworzyć syntezy recepcyjne. Dla przeprowadzenia takiej syntezy recepcyjnej twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera wykazałem się, w omawianej rozprawie, konsekwentnie stosowanym aparatem pojęciowym w zakresie wartościowania oraz, co najważniejsze: strukturalnym, a nie historycznoliterackim, opisem jakości estetycznych. Nowatorstwo zastosowanej metodologii badawczej i oryginalne ujęcie tematu aksjologii historycznej dostrzegła część badaczy, głównie krytyki literackiej.
Jestem absolwentem filologii polskiej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Źródłem moich zainteresowań literaturą jako przedmiotem badań filologicznych było i jest zamiłowanie do sztuki słowa oraz szacunek dla osiągnięć badaczy przedstawiających wartość tej dziedziny twórczości. Pod ich wpływem dojrzewało we mnie zainteresowanie poezją jako przedmiotem moich przyszłych i obecnych badań naukowych. W centrum znalazła się twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera, którego erotyki stanowiły temat mojej pracy magisterskiej. W okresie studiów doktoranckich moje zainteresowania badawcze uległy rozszerzeniu na całą poezję miłosną epoki. Gromadzona w ciągu lat wiedza, nie tylko o literaturze Młodej Polski, ale także z filozofii i psychologii miłości, zaowocowała pracą doktorską, będącą monografią erotyku hedonistycznego, Młodopolski erotyk hedonistyczny. Problemy poetyki, Wrocław 2000. Jej osiągnięciem było wypracowanie skutecznej metody postępowania badawczego w zakresie powstawania odmienności gatunkowej erotyku i jego funkcjonowania w literaturze oraz kulturze Młodej Polski. Poezja miłosna jest także tematem rozdziałów, pt.: Poetyka liryki miłosnej Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Od poetów renesansu do Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Z rozważań nad polską poezja miłosną, pomieszczonych w kolejnej monografii będącej dopełnieniem moich zainteresowań dorobkiem Kazimierza Przerwy-Tetmajera, pt.: W kręgu Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Studia i szkice, Wrocław 2009.
Potrzebę podjęcia takiej tematyki uzasadnia konieczność rozwoju stanu badań literaturoznawczych, także poprzez publikowanie materiałów źródłowych do recepcji indywidualnych twórców Młodej Polski w oparciu o zebrane teksty recenzyjne ich dotyczące, pozostające niejednokrotnie w zupełnym zapomnieniu, a w badaniach nad Młodą Polską dotąd w całościowy sposób niepublikowanych. Tego typu pracą edytorską jest moje opracowanie: Materiały źródłowe do recepcji twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera w epoce Młodej Polski. Recenzje z lat 1890-1918, Wrocław 2006, będące obszernym wyborem recenzji krytycznoliterackich z przełomu XIX i XX wieku jako materiałem źródłowym ukazującym recepcję twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera w okresie Młodej Polski. Publikację tę uzasadnia właśnie potrzeba rozwoju stanu badań zarówno nad przełomową i charakterystyczną dla tej epoki twórczością wspomnianego autora, jak i nad dziejami krytyki oraz jej roli w kształtowaniu się popularności tego pisarza i jego dzieł. Istniejący stan wiedzy na temat krytycznej recepcji twórczości Tetmajera w epoce Młodej Polski, ze względu na fragmentaryczność poszczególnych opracowań, jest niepełny. Uzupełnienie wiedzy o tej recepcji jest oryginalnym wkładem, jaki wnoszą monografie oraz wspomniana praca edytorska. Nadto mogą zainspirować do badań recepcji innych autorów tej epoki.

Pozostali pracownicy