Call for Papers: Retoryki posthumanistyczne / Posthumanist Rhetorics

22 Lipiec, 2025

[English below] Call for Papers: Retoryki posthumanistyczne/Posthumanist Rhetorics | Res Rhetorica

Choć w przeważającej mierze tradycja posthumanistyczna – w ramy której wchodzą między innymi takie podejścia i prądy intelektualne, jak: feministyczne nowe materializmy (feminist new materialisms) oraz ontologie zorientowane na obiekty (object-oriented ontologies) – opiera się na problematyzacji retoryki, a w niektórych przypadkach nawet na jej odrzuceniu, to okazuje się, że współczesna teoria retoryczna entuzjastycznie (Barnett, Boyle 2016; Bjørkdahl, Parrish 2018; Davis, Ballif 2014) przyjęła ten program „etyko-onto-epistemologiczny” (Alaimo, Hekman 2008; Barad 2007; Bennett 2010; Bogost 2012; Coole, Frost 2010; Haraway 2003; Harman 2005; Kohn 2013).

Posthumanistyczne studia nad retoryką przyjmują myśl Karen Barad o sprawczości tego, co nie-ludzkie: „odczuwanie, pragnienie i doświadczanie nie są cechami charakterystycznymi czy unikalnymi zdolnościami ludzkiej świadomości. Materia czuje, rozmawia, cierpi, pragnie, tęskni i pamięta” (Barad w: Dolphijn, Tuin 2018: 50). Teoria retoryczna poszukująca inspiracji w dyskursach nowego materializmu odrzuca ideę, iż retoryka jest wyłącznie ludzkim fenomenem, a bytom innym-niż-ludzkie przysługuje status a-retoryczny (Davis 2011, Hawhee 2017).

Z punktu widzenia teorii retorycznej interesujący jest fakt, że mit o antropocentrycznych źródłach retoryki (rhetorica utens) na przełomie lat 80. i 90. XX wieku podważył George Kennedy, profesor retoryki klasycznej i tłumacz na język angielski Retoryki Arystotelesa. W artykule A Hoot in the Dark. The Evolution of General Rhetoric (opublikowanym w 1992 roku w czasopiśmie „Philosophy and Rhetoric”) Kennedy włączył nie-ludzkie aktywności wron, szympansów i jeleni szlachetnych w ramy teorii, znacząco poszerzając rozumienie tego, co to znaczy być-retorycznie-w-świecie.

Posthumanistyczne ziarna rozrzucane przez Donnę Haraway, Karen Barad i Jane Bennett, by wymienić tylko trzy spośród grona nazwisk, padają zatem na już wcześniej użyźniony grunt teorii retorycznej, na którym wyrastają obecnie nie tyle heliotropy, czyli kwiaty retoryki, o których pisał Jacques Derrida w Białej mitologii (2002: 305), ile retoryka kwiatów, pazurów, kamieni czy też sensorów w aparatach fotograficznych. Istotne jest także to, że konsekwencją przyjęcia założenia, że to, co retoryczne obejmuje znacznie więcej niż tylko to, co ludzkie, jest nie tylko „zdziczenie”, „zachwaszczenie”, „upłynnienie” i „urzeczowienie” praktyk retorycznych, lecz także tego, co ludzkie.

Zapraszamy do przesyłania artykułów wykorzystujących badania retoryczne w ich nurtach posthumanistycznych, a w szczególności czekamy na teksty skupione wokół następujących tematów:

- filozoficzne i naukowe rozważania nad retoryką bytów więcej-niż-ludzkie;
- teoria retoryczna w relacji do nurtów posthumanistycznych: human-animal studies, critical plant studies, soil studies, blue humanities, agential realism, speculative realism;
- inne-niż-ludzkie sposoby tworzenia znaczeń;
- więcej-niż-ludzkie działania perswazyjne;
- nowomaterialistyczne rozumienie teorii retorycznej (rhetorica docens) i praktyk retorycznych (rhetorica utens);
- retoryka w studiach nad nauką i technologią (science and technology studies);
- retoryka rzeczy (teoria retoryczna inspirowana ontologiami zorientowanymi na obiekty);
- krytyka idei retoryk posthumanistycznych i nieantropocentrycznych;
- retoryczność posthumanistyki rozumianej jako dziedzina wiedzy i dyskurs emancypacyjny.

Literatura:
Alaimo Stacy, Hekman Susan red. 2008. Material Feminisms. Indiana University Press.
Barad Karen. 2007. Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning. Durham: Duke UP.
Barnett Scot, Boyle Casey red. 2016. Rhetoric, Through Everything Things. Tuscaloosa: The University of Alabama Press.
Bennett Jane. 2010. Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. Durham: Duke UP.
Bjørkdahl Kristian, Parrish Alex red. 2018. Rhetorical Animals: Boundaries of the Human in the Study of Persuasion. Lexington Books.
Bogost Ian. 2012. Alien Phenomenology, or What It’s Like to Be a Thing. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Coole Diana, Frost Samantha red. 2010. New Materialism: Ontology, Agency, and Politics. Durham, London: Duke University Press.
Davis Diane. 2011. Creaturely Rhetorics, „Philosophy and Rhetoric”, t. 44(1), s. 88-94.
Davis Diane, Ballif Michelle. 2014. Guest Editors’ Introduction: Pushing the Limits of the Anthropos, „Philosophy and Rhetoric”, t. 47(4), s. 346–353.
Derrida Jacques. 2002. Marginesy filozofii. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Dolphijn Rick, Tuin van der Iris. 2018. Nowy materializm: wywiady i kartografie. Gdańsk, Poznań, Warszawa: Fundacja Machina Myśli.
Haraway Donna. 2003. The Companion Species Manifesto: Dogs, People, and Significant Otherness. Chicago: Prickly Paradigm Press.
Harman Graham. 2005. Guerrilla Metaphysics: Phenomenology and the Carpentry of Things. Chicago: Open Court.
Hawhee Debra. 2017. Rhetoric in Tooth and Claw: Animals, Language, Sensation. Chicago: University of Chicago Press.
Kennedy George. 1992. A Hoot in the Dark: The Evolution of a General Rhetoric, „Philosophy and Rhetoric”, t. 25(1), s. 1-22.
Kohn Eduardo. 2013. How Forests Think: Toward an Anthropology Beyond the Human. Berkeley: University of California Press.

Zasady zgłoszeń:
Pełne artykuły (6000–8000 słów, w języku polskim lub angielskim) należy przesyłać za pośrednictwem platformy Res Rhetorica do 28 lutego 2026.
Wymogi redakcyjne dostępne są na stronie https://resrhetorica.com.

W razie pytań prosimy o kontakt z redakcją czasopisma pod adresem michal.mokrzan@uwr.edu.pl lub anna.bendrat@gmail.com.

Call for Papers: Retoryki posthumanistyczne/Posthumanist Rhetorics | Res Rhetorica
While the posthumanist tradition – which encompasses such approaches and intellectual currents as feminist new materialisms and object-oriented ontologies – has largely centered on a problematization of rhetoric, and in some cases even its outright rejection, contemporary rhetorical theory (Barnett, Boyle 2016; Bjørkdahl, Parrish 2018; Davis, Ballif 2014) has, perhaps surprisingly, embraced this “ethico-onto-epistemological” program (Alaimo, Hekman 2008; Barad 2007; Bennett 2010; Bogost 2012; Coole, Frost 2010; Haraway 2003; Harman 2005; Kohn 2013) with notable enthusiasm.

Posthumanist rhetorical studies take up Karen Barad’s claim about the agency of the nonhuman: “Sensing, desiring, and experiencing are not uniquely human characteristics or capacities. Matter feels, converses, suffers, desires, yearns and remembers” (Barad in Dolphijn & van der Tuin 2018: 50). Rhetorical theory inspired by the discourses of new materialism rejects the assumption that rhetoric is a strictly human phenomenon or that nonhuman beings exist in an a-rhetorical state (Davis 2011, Hawhee 2017).

From the standpoint of rhetorical theory, it is especially significant that the myth of rhetoric’s anthropocentric origins (rhetorica utens) was already challenged at the turn of the 1980s and 1990s by George Kennedy, a scholar of classical rhetoric and translator of Aristotle’s Rhetoric into English. In his essay A Hoot in the Dark: The Evolution of General Rhetoric, published in Philosophy and Rhetoric (1992), Kennedy incorporated the nonhuman communicative practices of crows, chimpanzees, and red deer into rhetorical theory, considerably expanding the understanding of what it means to be rhetorically in the world.

The posthumanist seeds scattered by Donna Haraway, Karen Barad, and Jane Bennett, to name only three influential figures, have thus found fertile ground in rhetorical theory – a field that had already begun to make space for modes of persuasion and meaning-making beyond the human. What we are witnessing now are not so much the heliotropes of rhetoric – those tropes of light Jacques Derrida once wrote about in White Mythology (2002: 305) – but rather the rhetoric of flowers, claws, stones, and sensors in photographic apparatuses. Crucially, recognizing that the rhetorical exceeds the human also entails the “wilding,” “weeding,” “liquefaction,” and “objectification” not only of rhetorical practices, but of the human itself.

We invite submissions that draw on rhetorical inquiry from posthumanist perspectives. We especially welcome contributions addressing the following themes:
- philosophical and scientific reflections on the rhetoric of more-than-human beings;
- rhetorical theory in relation to posthumanist currents: human-animal studies, critical plant studies, soil studies, blue humanities, agential realism, speculative realism;
- nonhuman or more-than-human modes of meaning-making;
- more-than-human persuasive action;
- new materialist understandings of rhetorical theory (rhetorica docens) and rhetorical practice (rhetorica utens);
- rhetoric in science and technology studies (STS);
- the rhetoric of things (rhetorical theory inspired by object-oriented ontologies);
- critiques of posthumanist and non-anthropocentric rhetorics;
- the rhetoricality of posthumanism as both a field of knowledge and a discourse of emancipation.

Literature:
Alaimo Stacy, Hekman Susan red. 2008. Material Feminisms. Indiana University Press.
Barad Karen. 2007. Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning. Durham: Duke UP.
Barnett Scot, Boyle Casey red. 2016. Rhetoric, Through Everything Things. Tuscaloosa: The University of Alabama Press.
Bennett Jane. 2010. Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. Durham: Duke UP.
Bjørkdahl Kristian, Parrish Alex red. 2018. Rhetorical Animals: Boundaries of the Human in the Study of Persuasion. Lexington Books.
Bogost Ian. 2012. Alien Phenomenology, or What It’s Like to Be a Thing. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Coole Diana, Frost Samantha red. 2010. New Materialism: Ontology, Agency, and Politics. Durham, London: Duke University Press.
Davis Diane. 2011. Creaturely Rhetorics, „Philosophy and Rhetoric”, t. 44(1), s. 88-94.
Davis Diane, Ballif Michelle. 2014. Guest Editors’ Introduction: Pushing the Limits of the Anthropos, „Philosophy and Rhetoric”, t. 47(4), s. 346–353.
Derrida Jacques. 2002. Marginesy filozofii. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Dolphijn Rick, Tuin van der Iris. 2018. Nowy materializm: wywiady i kartografie. Gdańsk, Poznań, Warszawa: Fundacja Machina Myśli.
Haraway Donna. 2003. The Companion Species Manifesto: Dogs, People, and Significant Otherness. Chicago: Prickly Paradigm Press.
Harman Graham. 2005. Guerrilla Metaphysics: Phenomenology and the Carpentry of Things. Chicago: Open Court.
Hawhee Debra. 2017. Rhetoric in Tooth and Claw: Animals, Language, Sensation. Chicago: University of Chicago Press.
Kennedy George. 1992. A Hoot in the Dark: The Evolution of a General Rhetoric, „Philosophy and Rhetoric”, t. 25(1), s. 1-22.
Kohn Eduardo. 2013. How Forests Think: Toward an Anthropology Beyond the Human. Berkeley: University of California Press.

Submission Guidelines:
Full articles (6,000–8,000 words, in English or Polish) should be submitted via the Res Rhetorica submission portal by February 28, 2026.
Authors should follow the journal’s formatting guidelines available at https://resrhetorica.com.

For inquiries, please contact the editorial team at michal.mokrzan@uwr.edu.pl or anna.bendrat@gmail.com.